Tiroide Unitatea

Sarrera

Zer da minbizia?

Portaera kliniko eta ebolutibo desberdinak baina ezaugarri komunak dituzten gaixotasunen multzo bat da.
Minbizi guztiak zeluletan hasten dira, hau da, organismoaren oinarrizko bizi-unitateetan. Duten hazkundean edo zatiketan modu kontrolatu gabean aldatzen direnean, masa edo tumore bat garatzen dute. Fenomeno hori non gertatzen den kontuan izanda, minbizi hori izan daiteke: bularrekoa, kolonekoa, prostatakoa, birikakoa, eta abar.
Gerta liteke masa-efekturik ez egotea, adibidez odoleko edo linfa-sistemako minbizia: Leuzemiak, Linfomak, Mielomak, eta abar.
Minbizi batek organismoaren beste lokalizazio batzuk inbaditzeko ahalmena du, hasierako fokuaren aldameneko edota urruneko egiturak: metastasia.
Ohikoena ez den arren, pertsona berak bi tumore desberdin edo gehiago izan ditzake.
Minbizien ehuneko txiki bat hereditariotzat jotzen da.

Diagnostiko eta Tratamendu Unitateen komenigarritasuna

Minbizia oso gaixotasun konplexua denez, azterketa, diagnostiko eta tratamendu egokiak egiteko espezialitate desberdinetako mediku eta erizainen konplizitatea behar du, baita pazienteari eta familiari babesa emateko unitateak ere.

Zer egiten du Diagnostiko eta Tratamendu Unitate batek?

Ospitalera iristen diren minbizi espezifiko baten paziente berri guztiak aztertzen dituen espezialista-talde bat da. Astero biltzen da, eta kasu bakoitzerako egokiena den estrategia diagnostiko eta terapeutikoa planifikatzen du.
Gainera, tratamendu desberdinak planifikatzen ditu: kirurgikoa, kimioterapikoa, erradioterapikoa, eta abar, ahalik eta modurik azkarrenean.
Bestalde, bigarren iritzia eskatzeko kontsulta batetik datozen minbizi mota horren kasuak aztertzen eta informatzen ditu, eta eskaera egin duten pertsonekin elkarrizketa egiten du.
Protokolo terapeutikoa aldizka berrikusten eta eguneratzen du, eta tumore motari lotutako aktualitateko gaiak azaltzen ditu.

Deskribapena eta minbizi motak

Tiroidea sistema endokrinoaren guruin bat da, lepoaren aurrealdean kokatuta dagoena. Normalki ez da haztagaia. Batez ere zelula folikularrez eta C zelulez (parafolikularrak) osatuta dago, baita linfozitoz eta estromaren zelulez ere.

Zelula folikularrek, alde batetik, odoletik iodoa hartzen dute, kontzentratu egiten dute eta tiroglobulinara inkorporatzen dute, eta bestetik, tiroide-hormonak sintetizatzen eta liberatzen dituzte.

C zelulek kaltzioaren metabolismoan esku hartzen duen kaltzitonina sintetizatzen dute.

Zelula mota bakoitzak tumore mota desberdinak sortzen ditu, eta tratamendu mota desberdinak ezarri beharko zaizkie. Ohikoenak (gutxi gorabehera % 90), zelula folikularretatik datozenak dira, hau da, papilarrak eta folikularrak (tumore bereiziak). C zeluletatik eratortzen direnak kartzinoma medularrak dira.

Oso ohikoak diren beste tumore batzuk linfomak, kartzinoma bereizi gabeak edo sarkomak dira.

Kontuan izan behar da tiroidean garatzen diren tumore (noduluak) gehienak onberak direla (% 85-% 95).

Tiroide-guruinaren tamaina handitzeari golo deritzo. Modu homogeneoan hazi daiteke (golo zehaztugabea) edo modu irregularrean noduluak eratuz (golo nodularra).

Tiroide-nodulua itxura borobila duen edozein hantura da, lepoaren aurrealdean dagoena eta tiroide-guruinaren mende dagoena.

Tiroide-guruina ukitzen duen ia patologia guztia tiroide-nodulu bakar edo multiple gisa ager daiteke. Tiroide-noduluen garrantzia klinikoa zera da, tiroide-minbizia dela baztertu egin behar dela. Noduluen % 5etik % 15era bitartean bakarrik dira gaiztoak.

Tiroide-nodulu bat detektatzen denean historia kliniko osatu bat egin behar da, baita tiroide-guruinean eta gongoil linfatiko zerbikaletan oinarritutako azterketa fisiko bat ere.

Diagnostiko diferentzialerako indikazioa duen eta kasu guztietan lehendabizi egin behar den irudi-proba tiroide-ekografia da, tiroide-funtzioaren balorazioarekin batera.

Analitika

TSH

Plasman dagoen TSH maila zehaztu behar da. TSH normala baino txikiagoa bada, baliteke nodulua hiperfuntzionantea izatea (beroa), eta horrek gaiztoa izateko oso probabilitate txikia du. Tiroide-hormonak soilik analizatuko dira TSH normaltasun-lerrunetik kanpo baldin badago.

Kaltzitonina

Tiroideko minbizi medularraren oso markadore espezifikoa da. Minbizi mota hori izateko susmoa dagoen pazienteengan, 2. motako neoplasia endokrino multiple baten eramaileengan edo familiako minbizia medularreko historia duten pertsonengan zehaztu behar da.

OFZA

Ekografia bidez tiroide-noduluaren edo noduluen diagnostikoa berretsi ondoren, eta TSH baxua ez bada, gomendatzen da orratz fineko ziztada aspirazioa (OFZA) egitea lagin zitologikoak lortzeko. Hori da teknikarik fidagarriena gaiztoa dela deskartatzeko. Horrela, interbentzio kirurgikoa egin behar zaien pazienteak hauta daitezke. Ahal izanez gero kontrol ekografikoarekin egin behar da.

Noizean behin, 1 cm-tik beherako noduluak izan daitezke, eta ebaluatu egin behar dira gaiztoak izateko susmoa eragiten duten ezaugarriak dituztelako. Ez bada horrela, jarraipena egitea gomendatzen da.

Irudi-azterketak

Ekografia

Irudi-teknika horrek nodulua tiroide-nodulua dela adierazten duen diagnostikoa berresten du , bere tamaina mugatzen du, eta gaiztoa izateko aukerarekin lotzen diren hainbat ezaugarri detektatzen ditu. Gainera adenopatia susmagarriak dauden ala ez ebaluatzeko aukera ematen du.

Tiroide-gammagrafia

Gammagrafia egiten da nodulu beroa, hotza edo golo multinodularra ote den baloratu nahi denean.

Nodulu beroa bada OFZA egitea saihestu daiteke, gaiztoa izateko arriskua txikia delako.

Golo nodular eutiroideoan, OFZA egiteko hautagaiak izan daitezkeen noduluak bereizteko aukera ematen du, baita bularrezur azpitik zabaldu den ikusteko ere.

OTA, RMN eta PET-CT

Teknika horiek ez dira maiz egiten tiroide-nodulu bat dagoenean.

OTA egin daiteke golo handiak dituzten pazienteengan, aldameneko egiturak (trakea, hodiak) ukituta daudela deskartatzeko.

RMN eta PET-CT egiten dira tumore gaizto baten susmoa dagoenean, gaixotasunaren luzapen lokala dagoela edo metastasia dagoela berresteko.

Anatomia Patologikoa

Tumorearen mota histologikoa sailkatzen du eta berreritze- eta hilkortasun-arriskua ezartzen duten hainbat alderdi morfologiko eta molekular baloratzen ditu: tamaina, multifokalitatea, kapsularen inbasioa, bereizketa-maila, inbasio linfobaskularra, BRAF genearen mutazioa eta gongoil-afektazioa.

Tumorearen estadifikazioa anatomia patologikoko txostenarekin eta I-131rekin egindako ekorketarekin, tratamendu ablatiboaren ondoren. AJCC/UICC TNMren sailkapenean oinarritzen da, zeinak tumorearen hedadura eta pazientearen adina kontuan hartzen dituen.

I-131rekin egindako ekorketa

Indikazioen arabera ez da egin behar kirurgia baino lehen.

Kirurgiaren ondoren, eta tiroide-minbizi bereiziko diagnostiko baten aurrean, ohikoena da tratamendua I-131 erradiobotikarekin egitea. Gorputzaren erabateko ekorketa botika hori eman eta 2-4 egun igaro ondoren egiten da.

Era berean egokia da hori egitea ondorengo kontroletan (jarraipena).

Tiroide-tumore bereizi baten susmoa edo ebidentzia duen tiroide-nodulu baten aurrean, kirurgia da aukeratzen den tratamendua.

Tiroide-minbizi bereiziaren kirurgia

  •  Hasiera batean paziente gehienengan aukeratzen den tratamendua tiroidektomia erabateko estrakapsularra da.
  • Hemitiroidektomia eskaini daiteke arrisku txikiko pazienteak direnean, 1 cm-tik beherako tumoreak dituztenean.
  • Gongoila ukituta dagoenaren ebidentziak badaude, egokia da ukitutako konpartimentuaren linfadenektomia egitea.

Hormonoterapia

Pazienteak, kirurgiaren edo I-131 tratamenduaren ondoren, tiroide-hormonen tratamendua (T4) hasi behar du, beharrezkoa den dosiarekin TSHri balio normaletan edo horien azpitik eusteko.

I-131rekin egindako tratamendua

Tratamendu hori minbizi bereizietan (papilarrak eta folikularrak) erabiltzen da soilik.

Tratamendu hori emateak honako helburu hauek ditu:

  • kirurgiaren ondoren geratu diren tiroide-ehun normalaren arrastoak suntsitzea.
  • gera daitezkeen minbizi-foku mikroskopikoak ezabatzea.
  • jarraipena erraztea.
  • minbiziagatiko hilkortasun- edo berreritze-arriskua murriztea.

Paziente gehienei dosi finko bat ematen zaie, aho bidez. Ospitaleratu egin behar da.

Pazientea prestatu behar da tratamendua baino lehen, eraginkortasun handiagoa lortzeko:

  • Iodo gutxi duen dieta bat egitea tratamenduaren aurreko 2 asteetan.
  • Odolean TSH zifra handiak lortzea tiroide-hormonak 3-5 astez erretiratuz edo TSHr injektatuz muskulubarneko bidez tratamendua baino 2 egun lehenago.

I-131rekin egindako tratamendua kontraindikatuta dago haurdun eta edoskitzaroan dauden emakumeentzat.

  • Tratamenduaren ondorengo lehen egunetan gorputzaren erabateko ekorketa egiten da.
  • Hainbat pazientek, gaixotasunaren eboluzioan, I-131rekin egindako hainbat tratamendu behar dituzte.

Kanpoko erradioterapia

Tratamendu hori egoera jakin batzuetan eman behar da:

  • Kirurgia ez denean osoa izan edo tumore handiak direnean eta gongoilak afektatuta daudenean.
  • Operatu ezin diren edo I-131ri erantzuten ez dioten berreritzeen kasuan.
  • Metastasian tratamendu aringarri gisa.

Kimioterapia

Azken urteetan terapia berriak agertu dira, eta badirudi tratamenduetan aldaketa bat ekarriko dutela.

Tumore aurreratuetan ematen da.

Jarraipena

Pazientearen jarraipena, tratamenduaren ondoren, gongoil-areen eta tiroide-ohantzearen ekografia batekin eta tiroide-hormonen eta Toroglobulinaren (Tg) zehaztapenarekin egin behar da.

Hainbat pazienterekin, I-131rekin egindako ekorketa egin behar da dosi txikiekin, eta tiroide-noduluaren hasierako diagnostikoan erabilitako teknikak aplikatu behar dira.

Lepoan nodulu edo inflamazio bat nabaritzen baduzu, mediku bati kontsultatu behar diozu.

  • Osakidetzara bideratzea
  • Bigarren iritzia eskatzeko kontsultak
  • Aseguru pribatuetako pazienteak
Lehen kontsulta Onkologikoan
  • Azterketa osatzea, Anatomia, Erradiologia eta Laborategia
  • Tiroide Unitate Funtzionala
  • Tratamendu-proposamena
Tratamendua
Tiroide Unitate Funtzionalaren berrebaluazioa

Lepoan koskor bat atera zait; zer egin behar dut?

Lepoan koskorrak ateratzea ez da oso arraroa, eta koskor horien azterketa osoa egin behar da beti, normalki lehen mailako arretako medikuarekin.

Turoide-nodulu bat diagnostikatu didate; zer egin behar dut?

Espezialistarengana joan behar duzu.

Noiz operatu behar dira tiroide-guruinaren gaixotasunak?

Arnas hartzeko zailtasuna edo trakea-desbideratzea dagoenean, hazten diren noduluak daudenean edota ziztadaren edo erradiologiaren diagnostikoaren arabera tumore-gaixotasunaren susmoa dagoenean.

Nolakoa izan ohi da tiroide-guruinaren interbentzio kirurgikoa?

Tiroidektomia anestesia orokorrarekin egiten den interbentzioa da, eta ordu 1 eta 2 ordu bitarteko iraupena du gutxi gorabehera. Ospitaleko egonaldia egun bat eta hiru egun bitartekoa da. Interbentzioan tiroide-guruina osorik erauzten da, eta horren funtzioa tiroide-hormona duen botika batekin ordezten da, baina kasu bakar batzuetan lobektomia unilateral bat egin daiteke, funtzio hormonal normal bat egiteko adinako hondarrak utziz.