Ginekologiako Unitatea

Sarrera

Zer da minbizia?

Portaera kliniko eta ebolutibo desberdinak baina ezaugarri komunak dituzten gaixotasunen multzo bat da.
Minbizi guztiak zeluletan hasten dira, hau da, organismoaren oinarrizko bizi-unitateetan. Duten hazkundean edo zatiketan modu kontrolatu gabean aldatzen direnean, masa edo tumore bat garatzen dute. Fenomeno hori non gertatzen den kontuan izanda, minbizi hori izan daiteke: bularrekoa, kolonekoa, prostatakoa, birikakoa, eta abar.
Gerta liteke masa-efekturik ez egotea, adibidez odoleko edo linfa-sistemako minbizia: Leuzemiak, Linfomak, Mielomak, eta abar.
Minbizi batek organismoaren beste lokalizazio batzuk inbaditzeko ahalmena du, hasierako fokuaren aldameneko edota urruneko egiturak: metastasia.
Ohikoena ez den arren, pertsona berak bi tumore desberdin edo gehiago izan ditzake.
Minbizien ehuneko txiki bat hereditariotzat jotzen da.

Diagnostiko eta Tratamendu Unitateen komenigarritasuna

Minbizia oso gaixotasun konplexua denez, azterketa, diagnostiko eta tratamendu egokiak egiteko espezialitate desberdinetako mediku eta erizainen konplizitatea behar du, baita pazienteari eta familiari babesa emateko unitateak ere.

Zer egiten du Diagnostiko eta Tratamendu Unitate batek?

Ospitalera iristen diren minbizi espezifiko baten paziente berri guztiak aztertzen dituen espezialista-talde bat da. Astero biltzen da, eta kasu bakoitzerako egokiena den estrategia diagnostiko eta terapeutikoa planifikatzen du.
Gainera, tratamendu desberdinak planifikatzen ditu: kirurgikoa, kimioterapikoa, erradioterapikoa, eta abar, ahalik eta modurik azkarrenean.
Bestalde, bigarren iritzia eskatzeko kontsulta batetik datozen minbizi mota horren kasuak aztertzen eta informatzen ditu, eta eskaera egin duten pertsonekin elkarrizketa egiten du.
Protokolo terapeutikoa aldizka berrikusten eta eguneratzen du, eta tumore motari lotutako aktualitateko gaiak azaltzen ditu.

Deskribapena eta minbizi motak

Patologia ginekologikoaren barruan, bulbako, baginako, zerbixeko, uteroko eta obulutegiko minbiziaren [zabaldu beste leiho batean Nafarroako Unibertsitate Klinikaren webgunea; minbizi ginekologikoari buruzko informazio zabala dago] eta Fallopioren tronpakoaren aurkako tratamendua sartzen da. Halaber, patologia aurreinbasibo guztiak tratatzen dira (bulba, bagina edo zerbixeko displasiak).

Bulbako minbizia

Oro har, adineko emakumeengan agertzen da (batez besteko adina 70 urte da). Lesio haztagaia da, eta prurito (azkura) luzearekin agertzen da sarritan. Arrisku-faktoreen artean, bulbako epitelio barneko neoplasia (VIN), giza papilomaren birusak eragindako infekzioak, tabakismoa, liken esklerosoa, hiperplasia ezkataduna eta baginako edo utero-lepoko kartzinoma epidermoidea azpimarra daitezke.

Baginako minbizia

Ez da ohikoa izaten. Normalean, 60 urtetik gorako emakumeek izaten dute. Sintomarik ohikoena baginako odoljario anormala da (menopausiaren ondoren, koitoaren ondoren edo hilekoen artean), eta, zenbaitetan, baginako jario urtsua. Kasu batzuk sintomarik gabekoak dira, eta azterketa arrunt batean edo zitologia aldatu dela ikustean aurkitzen dira.

Zerbix edo utero-lepoko minbizia

Batez beste, 50 urte ingururekin diagnostikatzen da. Minbizi mota hori agertu aurretik, giza papilomaren birusak (GPB) minbizi aurreko aldaketak eragiten ditu zeluletan (epitelio barneko neoplasia zerbikala –CIN–). Zitologia bidezko diagnostiko goiztiarrari esker, nabarmen murriztu dira utero-lepoko minbiziak eragindako heriotzak. Arrisku-faktoreen artean, sexu-harremanak oso goiz eduki izana, bizitza osoan sexu-bikotekide asko eduki izana, tabakismoa eta immunoeskasia azpimarra daitezke.

Endometrioko minbizia

Utero-lepoko minbizi motarik ohikoena da. Menopausia izan duten emakumeek izaten dute batez ere (50-65 urtekoek). Oro har, uteroko odoljario anormalak eragiten ditu (kantitate aldakorreko odoljarioak menopausiaren ondoren, eta odoljario errepikariak menopausiaren aurretik). Arrisku-faktoreak honako hauek dira: obesitatea, diabetesa, arteria-hipertentsioa, oposiziorik gabeko estrogenoak, tamoxifenoa eta bularreko edo obulutegiko minbiziaren aurrekari pertsonalak edo familia-aurrekariak.

Obulutegiko minbizia

Menopausiaren aurreko eta ondorengo aldian dauden emakumeengan agertzen da. Arrisku-faktoreen artean, erditu ez izana, amatasun berantiarra, menopausia berantiarra eta endometrioko, bularreko edo koloneko minbiziaren aurrekari pertsonalak edo familia-aurrekariak azpimarra daitezke. Antikontzeptibo hormonalak kontsumituz gero, arriskua murriztu egiten da. Diagnostikoa egiten denerako aurreratuta egon ohi da, hasieran ez baita sintomarik izaten. Zenbaitetan, ustekabean diagnostikatzen da miaketa ginekologiko arruntetan.

Fallopioren tronpako minbizia

Ez da ohikoa izaten. Batez beste, 50-60 urterekin diagnostikatzen da. Obulutegiko minbiziaren antzeko ezaugarriak eta portaera ditu.

Kolposkopia

Utero-lepoaren miaketa da; handiagotzeko lente baten bidez bistaratzean datza. Zerbixeko minbizia diagnostikatzeko probetako bat da.

Zitologia likidoa

Utero-lepoko gaiztotu aurreko lesioak eta lesio gaiztoak detektatzeko bahetze-teknika bat da. Teknika horren erabilerari esker, azterketa osatu egin daiteke GPBaren detekzioarekin.

Ekografia ginekologikoa

Normalean, baginatik egiten da. Ekografia horren bidez, barneko aparatu genitalaren irudi bidezko azterketa egiten da.

Histeroskopia

Uteroko barrunbea zuzenean bistaratzeko eta, era horretan, endometrioko patologiak baztertzeko teknika da.

Mamografia

Bularreko patalogia aztertzeko gehien eskatzen den miaketa da. Funtsezkoa da bularreko minbiziaren detekzio goiztiarreko programetan. Alde biko mamografia egiten da proiekzio bikoitzean (zeihar-ertain-albokoa eta garezurreko kaudala).

Ekografia

Funtsezkoa da emakume gazteen eta titi dentsoen kasuan. Mamografiaren osagarri gisa erabiltzen da (noduluen, dentsitate asimetrikoen eta dentsitate handiko eremuen ebaluazioa).

Hezur-dentsitometria

Hezurren deskaltzifikazioa (hau da, pazienteak haustura bat izateko duen arriskua) balioesteko egiten den proba da.

Erradioterapia

Erradiazio ionizatzaileen (hots, fotoien eta elektroien energia desberdinetako uhin elektrimagnetikoen) erabileran oinarritutako tratamendu-modalitate bat da, eta tumorean edo tumore-gaixotasun mikroskopikoa izateko arriskua duten eremuetan zelula-efektu bat edo zelula-kalte bat eragitea du helburu. Erradioterapia-tratamenduek funtsezko zeregina betetzen dute tumoreen kontrol lokalean eta erregionalean. Tratamendu bakoitza paziente bakoitzarentzat diseinatu, planifikatu eta kalkulatzen da, eta 3Dko kalkuluak egiten dira. Horretarako, pazientearen beraren irudiak (OTA eta erresonantzia magnetikoa) bidaltzen dira plangintza-sistema informatikoetara, eta irudi horietan mugatzen eta marrazten dira irradiatu beharreko eremuak, baita organo osasuntsuak direlako babestu beharreko eremuak ere.

Hainbat erradioterapia-teknika ditugu, eta paziente bakoitzaren ezaugarrien arabera erabiltzen eta konbinatzen ditugu. Erradioterapia bi modalitate handitan banatuta dago: kanpoko erradioterapia eta brakiterapia.

Kanpoko erradioterapia

Pazientearengandik urrun eta kanpoan dauden erradiazio-ekipoetan (azeleragailu linealetan) sortutako erradiazio ionizatzaile sortak erabiltzen dira. Normalean, eguneroko tratamendu-saioak ematen dira hainbat astetan. Kanpoko erradioterapiako hainbat sistema erabiltzen ditugu.

  •  Kanpoko hiru dimentsioko erradioterapia konformatua (RT3D): Gehien erabiltzen den metodoa da. Irradiatu beharreko tumorea edo ehunak zehatz-mehatz kokatzeko eta hurbileko organo osasuntsuak babesteko aukera ematen du.
  • Intentsitate modulatuko erradioterapia (IMRT) oso tratamendu sofistikatua da, azken belaunaldikoa, eta tratamendu-eremuak konformatzeko eta erradiazio-sorten intentsitatea modulatzeko aukera ematen du. Era horretan, zehaztasun handiagoa lor daiteke, organo osasuntsuak babestean batez ere. Azeleragailuetan ere egiten da.
  • Tomoterapia: tomoterapia irudi bidez gidatutako erradioterapiaren (IGRT) barruko teknika berri bat da. Ekipoan bertan ordenagailu bidezko tomografia axialaren (OTA) bidez irudiak lortzeko sistema bat eta pazientearen inguruan 360 graduko bira egiten duen azeleragailu lineal bat konbinatzen ditu, eta, horri esker, erradiazioa tratatu beharreko tumorearen edo organoaren formara egoki daiteke. Modalitate hori salbuespen gisa erabiltzen dugu, irradiatu beharreko eremuak oso handiak direnean edota organo kritiko batzuk oso hurbil daudenean.

Brakiterapia

Barneko erradiazioaren edo brakiterapiaren kasuan, iturri erradioaktibo txiki desberdin batzuek (erradioisotopoek) sortzen dute erradiazioa. Iturri erradioaktibo horiek tumorean edo kaltetutako ehunean sartzen dira, eta barrutik askatzen dute erradiazioa. Brakiterapiaren barruan, hainbat modalitate daude. Ginekologian, dosi-tasa handiko brakiterapia endokabitarioa erabili ohi dugu. Tratamendua egiteko, iturri erradioaktiboa duen aparatu bati konektatzen zaizkion aplikagailu edo zunda batzuk ipini behar dira uteroko edo baginako barrunbean. Tratamendua kalkulatu ondoren, aplikagailu horien barrura proiektatzen da erradiazioa.

Horren bidez, dosi handi bat ematen diogu tumoreari, osasuntsu dauden ehunak oso neurri txikian irradiatuta. Utero barneko prozedurak anestesiapean egiten dira. Normalean, astean 1-2 saio egiten dira, era anbulatorioan. Zunda erradioaktiboak inoiz ez du zuzeneko kontakturik pazientearekin; saioaren ondoren, aplikagailu guztiak kentzen dira.

Histeroskopia

Diagnostikoa eta kirurgikoa

Uteroko barrunbeko lesioak diagnostikatu eta tratatzeko endoskopia-teknika bat da.

Kirurgia

Patologia onberari lotutakoa (endometriosia, miomak, obulutegiko kistea eta abar) eta patologia onkologikoari lotutakoa (obulutegiko minbizia, endometrioko minbizia, utero-lepoko minbizia).

Kimioterapia

CO2 laserra

Bulbako, baginako eta utero-lepoko kondilomak eta gaiztotu aurreko lesioak tratatzeko erabiltzen den teknika bat da.

Prebentzio-metodoak

Detekzio goiztiarra

Utero-lepoko minbiziaren prebentziorako, oso garrantzitsua da minbizi mota hori izateko arriskurik handiena duten emakumeak zehaztea (hau da, giza papilomaren birusaren –GPB– mota jakin batzuek eragindako infekzioa duten emakumeak).

Minbizi hereditarioari buruzko kontsulta

Kontsulta bat dago minbiziari lotutako gaixotasun hereditarioak izan ditzaketen pazienteentzat. Bidezko azterketak egin ondoren, arriskua prebenitzeko eta kontrolatzeko aholkurik egokiena ezartzen da.

  • Osakidetzara bideratzea
  • Bigarren iritzia eskatzeko kontsultak
  • Aseguru pribatuetako pazienteak
Lehen kontsulta Onkologikoan
  • Azterketa osatzea, Laborategia, Anatomia, Erradiologia eta Ginekologia
  • Ginekologiako Unitatea
  • Tratamendua
Ginekologiako Unitatearen berrebaluazioa

Zergatik komeni da lagin zitologiko batean giza papilomaren birusa (GPB) detektatzea?

Giza papilomaren birusa (GPB) utero-lepoko minbiziaren kausarik ohikoena delako. Hala ere, GPBak eragindako infekzioa duten emakume guztiek ez dute utero-lepoko minbizia izaten.

Zein dira uteroko minbiziaren alarma-zeinuak?

Baginako odoljarioa, ezohiko bagina-fluxua, mina, eta mina sexu-harremanetan.

Ba al dago obulutegiko minbizia goiz detektatzeko probarik?

Askotan, obulutegiko minbizia duten emakumeek ez dute sintomarik izaten, edo oso sintoma arinak izaten dituzte gaixotasuna fase aurreratu batera iristen den arte. Hori dela-eta, komeni da urtean behin miaketa ginekologiko programatuak egitea.

Ahoko antikontzeptiboak erabiltzeak areagotu egiten al du minbizia izateko arriskua?

Zenbait azterlanek iradoki dutenez, bularreko minbizia izateko arriskua areagotzen da neurri txiki batean, emakume gazteengan batez ere. Baina, bestalde, obulutegiko eta endometrioko minbizia izateko arriskua murriztu egiten da. Babes-efektu hori areagotu egin daiteke ahoko antikontzeptiboak erabiltzen diren aldiaren iraupenaren arabera.

Zenbat urterekin hasi behar dut azterketa ginekologikoak egiten?

Inolako sintomarik izan ezean, lehen sexu-harreman osoa izan eta 2-3 urtera komeni da ohiko azterketa ginekologikoak egiten hastea.

Zenbateko maiztasunarekin egin behar dira azterketa ginekologikoak?

Azterketen maiztasuna pazientearen adinaren eta arrisku indibidualaren araberakoa izango da.

Zenbat urterekin egin behar da lehen mamografia?

Paziente bakoitzaren arriskuarekin du zerikusia horrek, baina, oro har, bi urtean behin egiten da 40 urteko adinetik aurrera.